Header image
 
 
line decor
  HOME  ::  
line decor
 

 
พ.ญ.อรพรรณ์ เมธาดิลกกุล
สำนักงานอาชีวเวชศาสตร์และสิ่งแวดล้อม
 

โรคบิสสิโนซิส หรือโรคปอดอักเสบจากฝุ่นฝ้าย

โรคบิสสิโนซิสในประเทศไทย

             โรคปอดอักเสบจากฝุ่นฝ้าย หรือบิสสิโนซิส มีรายงานครั้งแรกในปี พ.ศ. 2530 พบในคนงานทอผ้าเขตจังหวัดสมุทรปราการ ผู้ป่วยนอนราบไม่ได้ มีอาการเหนื่อย เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลและคลีนิคไม่ต่ำกว่า 35 แห่ง ในระยะ 5 ปี จากการสอบสวนโรคพบว่าผู้ป่วยบิสสิโนซิสในโรงงานดังกล่าวกว่า 20 %
             และในปี 2532 มีรายงานผู้ป่วยบิสสิโนซิส ในโรงงานทอผ้าอีกแห่งหนึ่งของจังหวัด สมุทรปราการอีกเช่นกันในแผนกปั่น เท่ากับ 15.4 % ซึ่งพบโดยผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีอาการแน่นหน้าอก หายใจไม่สะดวก หอบเหนื่อยและไอบ่อย ๆ
             นอกจากนั้นยังมีรายงานการเกิดโรคบิสสิโนซิสในคนงานทอกระสอบและผู้ทำสัมผัสกับปออื่น ๆ ด้วย

สาเหตุของการเกิดโรคบิสสิโนซิส

            โรคบิสสิโนซิส เกิดจากการที่เราหายใจเอาฝุ่น ป่าน และปอ ซึ่งมีการปนเปื้อนด้วยเชื้อโรคต่าง ๆ ได้แก่ เชื้อรา และเชื้อแบคทีเรีย ฝุ่นดังกล่าวเป็นฝุ่นเส้นใยจากธรรมชาติ ซึ่งจะเข้าไปกระตุ้นให้ร่างกายมีการหลั่งสารอิสตามีน ทำให้หลอดหายใจแคบลงได้ จึงทำให้แน่นหน้าอกและไอได้

อาการของโรคบิสสิโนซิส

           พบได้ทั้งอาการเฉียบพลันและเรื้อรัง  ผู้เริ่มป่วยด้วยโรคบิสสิโนซิสจะมีอาการ

  • แน่นหน้าอกในวันแรกที่กลับมาทำงานหลังจากได้หยุดพักไป ส่วนใหญ่จะเป็นในวันจันทร์จะแน่นหน้าอกลดลงในตอนเย็นหลังจากเลิกงาน และจะหายไปในวันที่ 2 หรือวันต่อมามีอาการไอร่วมด้วย

อาการอื่นที่พบได้

  • หายใจมีเสียง “หวี๊ดๆ” ได้ยินเสียง
  • หอบเหนื่อย
  • นอนราบไม่ได้
  • แน่นหน้าอกทุกวัน (ถ้าเป็นมาก)
  • ไอ อานไม่มีเสมหะในระยะแรก และต่อมามีเสมหะ
  • หายใจสั้น
  • อาการแบบโรคหลอดลมอักเสบ

          นอกจากนั้นอาการของโรคดังกล่าว ยังตรวจพบความผิดปกติของสมรรถภาพการทำงานของปอดร่วมด้วย โดยเป็นความผิดปกติแบบท่อทางเดินหายใจอุดตัน สำหรับภาพรังสีทรวงอกจะมีการเปลี่ยนแปลงไม่สู้ชัดเจนนัก

การป้องกันโรคบิสสิโนซิส

การป้องกันโรคบิสสิโนซิสในโรงงาน

  • การกำจัดฝุ่นฝ้ายในขบวนการผสม สารใยปั่น โดยการใช้ระบบการจำกัดแบบเฉพาะที่
  • จัดอุปกร์ป้องกันฝุ่นฝ้ายที่ได้รับการรับรองแล้วให้กับผู้ทำงานที่สัมผัสฝุ่นอย่างเพียงพอ
  • จัดให้มีชุดปฏิบัติงานและสถานที่เปลี่ยนชุดปฏิบัติงาน ก่อนและหลังปฏิบัติงาน
  • จัดให้มีการอบรมให้ความรู้เรื่องโรคบิสสิโนซิสและการป้องกันให้แก่ผู้ทำงานและปฏิบัติการประจำการ
  • การจัดให้มีการตรวจสุขภาพและการตรวจที่เกี่ยวกับการสัมผัสฝุ่นฝ้าย
  • และฝุ่นฝ้ายเดียวกัน ได้แก่ การตรวจหน้าที่การทำงานของปอดทั้งการตรวจก่อนเข้าทำงานและการตรวจเป็นระยะ ตลอดจนการเฝ้าดูการเกิดโรคบิสสิโนซิส อย่างใกล้ชิด โดยผ่านระบบการเฝ้าระวังโรคทั้งนี้เพื่อป้องกันการเกิดโรคในกลุ่มคนทำงานจำนวนมากได้ และสามารถให้การดูแลและรักษาผู้ป่วยได้ตั้งแต่ระยะแรก

การป้องกันโรคบิสสิโนซิสด้วยตนเอง

  • ปฏิบัติตนตามแนวทางป้องกันโรคบิสสิโนซิสของโรงงานที่กล่าวแล้วในข้อ 4.1 (ถ้ามี)
  • ไม่นำชุดปฏิบัติการที่ปนเปื้อนด้วยฝุ่นฝ้ายหรือฝุ่นกลุ่มเดียวกันไปปนเปื้นสิ่งแวดล้อมที่บ้าน
  • ถ้ามีอาการสงสัยตามที่ระบุใน ข้อ 3 ปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ