Header image
 
 
line decor
  HOME  ::  
line decor
 

 
พ.ญ.อรพรรณ์ เมธาดิลกกุล
สำนักงานอาชีวเวชศาสตร์และสิ่งแวดล้อม
โรงพยาบาลราชวิถี กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข 
โทร 0-2245-6084

โรคพิษคาร์บอนมอนอกไซด์ (Carbonmonoxide poisoning)

      

ลักษณะ

             เป็นก๊าซที่ความดันบรรยากาศและอุณหภูมิปกติ ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น ไม่ระยายเคือง เกิดจากการสันดาปที่ไม่สมบูรณ์ของสารอินทรีย์ เช่น ถ่านหิน กระดาษ ไม้ น้ำมัน แก๊สโซลีน ก๊าซแอลพีจี มีความสามารถในการจับกับฮีโมโกลบินมากกว่าก๊าซออกซิเจน 200 เท่า

แหล่งที่ได้รับสาร

             การจราจรที่มียวดยานที่ใช้น้ำมันหรือก๊าซอยู่ ระบบที่ให้ความร้อน เตาเผา การสูบบุหรี่ อาชีพที่มีโอกาสได้รับพิษจากสารนี้มีจำนวนมาก ได้แก่ ผู้ทำงานในอู่รถ นักผจญเพลิง ผู้ทำงานในอุตสาหกรรมเกี่ยวกับปิโตรเลียม โลหะ ก๊าซ และผลิตสารเคมี

การเกิดพิษ หรืออันตรายต่อสุขภาพ

              อันตรายต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด ระบบสมองและประสาทส่วนกลาง ระบบการหายใจ และอันตรายทางโลหิตวิทยา พบได้ 2 ประเภท

1.  พิษแบบเฉียบพลันและรองเฉียบพลัน

เมื่อร่างกายได้รับก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์เข้าไป ก๊าซนี้จะแย่งกับออกซิเจนในการจับกับสารชื่อ ฮีโมโกลบิน ทำให้ร่างกายเกิดคาร์บอกซี่ฮีโมโกลบิน หรือ HbCo ขึ้นได้ ถ้ามีปริมาณมากราว 10% ของฮีโมโกลบินทั้งหมด จะทำให้เกิดภาวะพิษจากก๊าซนี้ได้ ดังตารางต่อไปนี้

ระดับ ของ HbCO อาการและอาการแสดงที่พบ

10 % หายใจสั้น ๆ เมื่อออกแรงมาก ลดความสามารถของจิตใจ

20 % หายใจสั้น ๆ เมื่อออกแรงปานกลายง ปวดหัวลักษณะตุ๊บ ๆ

30 % ปวดหัว กระวนกระวาย อ่อนเพลีย ตามัว รบกวนการตัดสินใจมึนงง

40 % เป็นลมเมื่อออกแรงเพียงเล็กน้อย ปวดหัวมาก สับสน คลื่นไส้ อาเจียน หายใจเต้นเร็ว ฟุบไป

>60 % ชัก หมดสติ ช๊อก การหายใจล้มเหลว เสียชีวิต

ผู้ป่วยพิษคาร์บอนไดออกไซด์ จะเป็นลมชนิดที่ผิวหนังมีสีชมพู ไม่ซีด

ในกรณีที่มีความรุนแรง จะมีพิษแบบรองเฉียบพลันของร่างกายในระบบสมองและประสาทส่วนกลาง และระบบการไหลเวียนของโลหิต

2. 
พิษแบบเรื้อรัง

                  การได้รับก๊าซนี้ระยะยาวที่ทำให้เกิด คาร์บอกซี่ฮีโมโกลบินในเลือดได้ มากกว่าร้อยละ 10 % ทำให้ผู้ป่วยที่ป่วยด้วยโรคหัวใจขาดเลือดอยู่แล้วเกิดภาวะขาดเลือดขึ้นได้

ขีดจำกัดที่แนะนำ และ ขีดจำกัดทางกฎหมาย

                  -  NIOS หรือ สถาบันอาชีวอนามัยและความปลอดภัยในการทำงานของสหรัฐอเมริกาแนะนำว่า ไม่ควรมีก๊าซนี้ในบรรยากาศการทำงานเกินกว่า 35 ส่วนในล้านส่วน (พีพีเอ็น)
                  -  OSHA หรือ องค์การบริหารความปลอดภัยและอาชีวอนามัย แห่งสหรัฐอเมริกามีข้อกำหนดทางกำหมาย อนุญาตให้มีก๊าซนี้ในบรรยากาศการทำงาน ไม่เกิน 50 ส่วนในล้านส่วน

การป้องกันและควบคุม

               ต้องดูแลให้การเผาไหม้สารอินทรีย์ทั้งหลายเป็นไปโดยสมบูรณ์   และให้ปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัยในการทำงานตามกฎหมาย และตามหลักวิชาการ